Feb 122015
 

iran

Toen we in juni naar Iran gingen keken mensen ons gek aan. Daarheen? Moet je daar nou?! Dat wisten wij ook niet precies maar we hadden er zin in. Eenmaal aangekomen werden we door onze kennis (een Iraniër die in Zweden woont en een leuke handel heeft opgebouwd tussen West-Europa en Iran) opgehaald. “En dat is mijn broer” wees hij ons op een dikke buik die door een gang op de luchthaven kwam aangeschommeld. Esi en zijn broer, die hebben we de hele week gezien. De eerste nacht sliepen we nog in een hotel maar verder bij hen thuis, in Teheran, en bij een oudere broer in Rasht, en met elkaar in een hotel in Isfahan. Achterin de Toyota Landcruiser Prada zijn we het halve land doorgesleept. Langs oude dorpen en de luchtafweer bij de nucleaire installatie, over bergen, door woestijnen en langs regenwoud, tot aan de oever van de Kaspische Zee toe. ’s Avonds om 6 uur nog even terugrijden naar Teheran en dan om 11 uur aan de copieuze maaltijd met enorme borden rijst, vlees, groenten, pannekoekjes, aardappelgratin, het hield niet op. De volgende dag van hetzelfde. Met elkaar WK voetbal gekeken en gezien hoe Iran eerst standhield en vervolgens genadeloos werd afgemaakt, ’s avonds de straat op naar het park of gewoon voor een wandeling door de stad, met elkaar frisdrank drinken en lachen, genieten van elkaar en van het zo normale leven dat je in Iran blijkbaar heel goed kunt leven. Als je tenminste het verkeer overleeft. Op ons maakte het een enorme indruk, de leukste reis in jaren. De mensen  aardig, blij en heel handig, Facebook hadden we in no-time op onze telefoon, Twitter ging ook prima want aan de censuur kan je wat doen. Dat bleek ook voor andere levensgebieden te gelden, het is niet zo makkelijk als hier maar alles kan. En voor ons werd gewoon een biertje gefixed op de eerste avond. Er wordt wel meer geregeld daar, en dat gaat heel natuurlijk en logisch. Net normaal, en dat wordt het dan ook vanzelf.

Die ayatolla’s zijn er wel, zeker. En de politie ook. Af en toe gebeurt er iets geks, dan worden kids opgepakt omdat ze een westers liedje nadoen, een vrouw wordt aangehouden omdat ze te frivool gekleed is (ongeveer zoals een non, de moraalpolitievrouw had waarschijnlijk haar dag niet). In Isfahan verbaasden we ons over de lege rivier en over de flirtende meisjes die niet zo’n beetje oogcontact met ons maakten. En dan hoor je iets later dat er zoutzuuraanvallen zijn gepleegd op vrouwen in datzelfde Isfahan. Dat maakt Iran vreemd en daar kijk je van op maar het is ook daar zo buiten de werkelijkheid dat mensen het niet pikken en de straat opgaan om er tegen te protesteren. De mannen zijn een kruising tussen Grieken en Italianen, de muziek op z’n balkans, de religie soms heel zwaar en soms niet te vinden, de mannen flirten en zijn irritant als ze vrouwen alleen in een auto tegenkomen. En de ayatolla’s wonen in de “ayatolla-factory” in Qom. Buiten de alledaagse werkelijkheid. Alsof er een laag boven de samenleving hangt die zich af en toe moet laten gelden en dan kan er wel eens iets naars gebeuren, maar in het algemeen gaat de samenleving zijn eigen gang. Vrouwen thuis zijn net zo als vrouwen bij ons. Veel jonge mensen en allemaal hoog opgeleid. Emancipatie is een normaal ding, alleen heeft niet iedereen dat nog in de gaten.

Enkele maanden later is “Onze Man in Teheran” hier op de TV. Correspondent Thomas Erdbrink woont er al jaren en brengt met veel humor zijn visie op Iran aan ons over; hij mag het ook gewoon doen van de autoriteiten. Met een blik van “ik ben het echt niet met je eens en ik weet al wat je gaat zeggen” stelt hij indringende vragen en laat hij zo’n hardliner prachtig zijn eigen graf graven. En je geniet met hem van de mooie dingen.

De laatste avond van ons verblijf wilden wij onze gastheren betalen, zij hadden alles voorgeschoten (er zijn geen ATM’s daar die onze pasjes lezen, dus geld uit de muur zat er niet in). We kregen de kans niet eens. Zij betaalden alles en na 5 keer aandringen hielden we er maar mee op en accepteerden de genereuze geste van onze gastheren. Zo doe je dat als Hollander, gezichtsverlies kennen wij ook en dat probeer je te voorkomen. Man, een week Iran en nul kosten.

Sinds de laatste aflevering van Onze Man weet ik wat er mis is. Het heet tarof, de Iraanse gewoonte van grootse beleefdheid en wellevendheid die er ook toe leidt dat niemand je geld wil en je nooit mag betalen en dat het allemaal geen moeite is. Nu weet ik dat je dan ergens een envelopje moet laten liggen, of in zijn jas moet steken, maar zoals Onze Man in Teheran al zei, dat is zo makkelijk nog niet want deze complexe wellevendheid is voor buitenlanders nauwelijks te doorgronden. Wij accepteerden de geste van onze gastheren, al was het met moeite en na veel aandringen. Nu weet ik dat tarof in het spel was. Ik hoop dat we hen niet beledigd hebben en de volgende keer neem ik een zakje dollars mee zodat ik op Iraanse wijze met dit gecompliceerde spel kan mee doen. Als wij hen de volgende keer in West-Europa tegenkomen betalen wij en waag het niet …!  Wij trekken dan de portemonnee, en nee we willen hun geld niet, het is ons plezier en zij zijn onze gasten, echt niet doen want we willen dat echt zo. Jaja, Tarof dus.

Wat een land. Op uitzendinggemist.nl de visie van een kaaskop die er al 15 jaar woont en zich gedraagt als een Iraniër met de blik van een Hollander. Onze man in Teheran.

Sorry, the comment form is closed at this time.